
واکنش تند وزارت تحصیلات عالی طالبان به درخواست حامد کرزی برای بازگشایی مکاتب و دانشگاه ها به روی دختران و مشارکت آنان در آزمون کانکور، موجی از واکنش ها را در میان مقام های پیشین و چهره های سیاسی افغانستان برانگیخته و بار دیگر موضوع آموزش دختران را به یکی از محورهای اصلی مناقشات سیاسی کشور تبدیل کرده است.
زمان تقریبی مطالعه: 3 دقیقه
ضیاءالله هاشمی، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی طالبان، روز 24 سرطان در شبکه اجتماعی اکس با انتقاد از اظهارات رئیسجمهور پیشین افغانستان نوشت که اظهار نظر درباره تحصیلات عالی و آینده کشور «برازنده کسانی است که در دوران مسئولیت خود کارنامه مثبت و عملی داشتهاند». او همچنین مدعی شد که حامد کرزی «حق اظهارنظر درباره مسائل افغانستان را ندارد» و عملکرد وی را فاقد کارنامه مثبت توصیف کرد.
این موضعگیری پس از آن مطرح شد که حامد کرزی همزمان با اعلام نتایج آزمون کانکور سال 1405، از ادامه محرومیت دختران از شرکت در این آزمون ابراز تأسف کرد و خواستار بازگشایی هرچه سریعتر مکاتب و دانشگاهها به روی دختران شد. کرزی تأکید کرد که افغانستان تنها زمانی به توسعه و پیشرفت دست خواهد یافت که از ظرفیت و توانایی دختران و پسران خود بهصورت برابر بهره ببرد.
هرچند کرزی طی پنج سال گذشته بارها خواستار لغو محدودیتهای آموزشی علیه دختران شده بود، این نخستین بار است که طالبان با چنین ادبیات تندی به اظهارات او واکنش نشان میدهند.
این واکنش با انتقاد شماری از مقامهای پیشین جمهوری و فعالان سیاسی نیز روبهرو شد. معصوم استانکزی، رئیس پیشین هیئت مذاکرهکننده حکومت سابق، در اکس نوشت که هر شهروند افغانستان حق دارد خواستار آموزش فرزندان کشور باشد و برخورد طالبان با این مطالبه را مغایر اصول اسلامی دانست. او همچنین پرسید که آیا رهبر طالبان حاضر است در یک انتخابات عمومی با حامد کرزی رقابت کند تا دیدگاه مردم درباره هر دو طرف مشخص شود.
محمدحلیم فدایی، والی پیشین پکتیا، نیز مخالفت با آموزش را غیرقابل توجیه خواند و از کارنامه حامد کرزی دفاع کرد. به گفته او، کرزی نخستین رهبر افغانستان بود که قدرت را بهصورت مسالمتآمیز به جانشین خود واگذار کرد.
سمیع یوسفزی، خبرنگار افغان، نیز کرزی را «رهبر ملی» و «مرد روزهای دشوار افغانستان» توصیف کرد و از لحن وزارت تحصیلات عالی طالبان انتقاد کرد.
عبدالستار حسینی، عضو ارشد جبهه آزادی افغانستان و نماینده پیشین مجلس، نیز در فیسبوک نوشت که طالبان صلاحیت سلب حق اظهارنظر از شخصیتهای سیاسی افغانستان را ندارند.
تمیم عاصی، معین پیشین پالیسی و استراتژی وزارت دفاع، نیز با اشاره به تلاشهای دولت پیشین برای گسترش فرصتهای آموزشی گفت که میلیونها جوان افغان، از جمله فرزندان اعضای طالبان، در دوره ریاستجمهوری حامد کرزی در داخل و خارج از کشور امکان تحصیل یافتند.
طالبان پس از بازگشت به قدرت، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را متوقف کردند و در قوس 1401 نیز تحصیل زنان و دختران در دانشگاهها را ممنوع ساختند. افغانستان در حال حاضر تنها کشوری در جهان است که دختران در آن از آموزش فراتر از دوره ابتدایی محروم هستند.
این در حالیست که واکنش شدید طالبان به اظهارات حامد کرزی نشان میدهد که موضوع آموزش دختران همچنان یکی از حساسترین پروندههای سیاسی و اجتماعی در افغانستان است و انتقاد از این سیاستها با پاسخهای تند مواجه میشود. همزمان، حمایت چهرههای مختلف سیاسی از موضع کرزی بیانگر آن است که حق آموزش دختران همچنان یکی از معدود موضوعاتی است که میتواند طیفهای مختلف منتقد طالبان را حول یک مطالبه مشترک گرد هم آورد.