محمد اشرف غنی در گفتوگو با شبکه «آرته» مدعی شده است که اگر در افغانستان میماند، نهتنها جانش در خطر بود بلکه مجبور میشد در برابر دوربینها اعلام کند که «به قدرت رسیدن طالبان مشروع بوده است» و اقدام به گفته او، پایان تحقیرآمیز جمهوری را رقم میزد.
غنی در این مصاحبه توضیح داده است که در روز سقوط کابل قصد داشت به وزارت دفاع برود.
به گفته او، وزیر دفاع با وی تماس گرفته و اطلاع داده بود که طالبان دو زندان بزرگ در شمال و جنوب کابل را تصرف کردهاند.
غنی میگوید: «گفتم که به وزارتخانه میآیم. نیروهای امنیتی به وزارت دفاع رفتند و متوجه شدند ساختمان خالی است. زنجیره فرماندهی فروپاشیده بود.»
رئیس جمهور پیشین ادامه میدهد که بعداً مشخص شد طالبان دو گروه را مأمور ترور او کرده بودند و مشاور امنیت ملی نیز اطلاع داده بود که محوطه ریاستجمهوری در محاصره قرار گرفته است.
غنی میگوید: «دقیقاً دو دقیقه به من فرصت داده شد. وقتی به هلیکوپتر رسیدم، همسرم آنجا بود؛ همچنین کارکنان شورای امنیت ملی و شماری از کارکنان ریاستجمهوری حضور داشتند. سپس پرواز کردیم و از آنجا خارج شدیم.»
غنی تأکید میکند که «تنها با لباسهایی که بر تن داشت» از کشور خارج شده و حتی نمیدانسته مقصد هلیکوپتر کجاست.
او میگوید: «اگر میماندم، بازداشت، شکنجه و مجبور میشدم اعلام کنم که به قدرت رسیدن طالبان مشروع بوده است. پس از آن، نمیدانم چه بر سرم میآمد.»
رئیسجمهور پیشین افغانستان در بخش دیگری از این گفتوگو میگوید که از ترک کشور «هیچگاه پشیمان نشده» و تصمیمش برای خروج، اقدامی آگاهانه بوده است: «نمیخواستم جمهوری در حالی پایان یابد که اسلحهای روی شقیقهام گذاشته باشند و گفته شود: او تسلیم شد. میخواستم شاهد زنده تاریخ باشم. میخواستم به ناتو و ایالات متحده نشان بدهم که تصمیم آنها چه پیامدهایی خواهد داشت. من یک شاهد زنده هستم که میتواند خودش سخن بگوید.»
غنی در بخش مهمی از این مصاحبه، توافق دوحه میان آمریکا و طالبان را «پایان همکاری واشنگتن با دولت افغانستان» توصیف کرده و گفته است که این توافق عملاً دولت افغانستان را از روند صلح کنار گذاشت.
او میگوید: «در این توافق بر آزادی پنج هزار زندانی طالبان تأکید شده بود؛ در حالی که نیروهای امنیتی افغانستان برای بازداشت این افراد خون و هزینه زیادی داده بودند. آزادی این زندانیان، پایان نیروهای امنیتی افغانستان بود.»
غنی همچنین مدعی شده که از حدود ماه می 2019، بخش دیپلماتیک ایالات متحده دیگر شریک دولت افغانستان نبود و پس از تعیین زلمی خلیلزاد بهعنوان فرستاده ویژه آمریکا، روند صلح «عملاً در اختیار واشنگتن» قرار گرفت.
وی به وابستگی نیروی هوایی افغانستان به پشتیبانی آمریکا نیز اشاره کرده و گفته است: «نیروی هوایی ما به تأمین مداوم تجهیزات و پشتیبانی آمریکا وابسته بود. وابستگی ما بسیار زیاد بود. وقتی این پشتیبانیها متوقف شد، نیروی هوایی با مشکلات بسیار بزرگی مواجه شد.»
اظهارات اشرف غنی در مستندی سهقسمتی به کارگردانی بنسه ماته و لوچو مولیکا مطرح شده است؛ مستندی که با عنوانهای «کشور ازدسترفته»، «جنگ آمریکا» و «سقوط کابل»، تلاش میکند روایتهای مختلف از 21 سال حضور نظامی آمریکا در افغانستان و فروپاشی دولت جمهوری را بررسی کند.