بستن مراکز دینی و علمی شیعی در افغانستان؛ تشدید فشار طالبان بر شیعیان

طالبان دیروز در غرب کابل مدرسه دینی خاتم‌الانبیا را مسدود کردند.

به گفته منابع، نیروهای طالبان این مدرسه دینی را محاصره، طلبه‌ها و مسئولان آن را اخراج و سپس کل ساختمان مدرسه، «مصلای بزرگ شهید مزاری» و بخش‌های اداری آن را به‌طور کامل «مهرولاک» کردند.

طبق گزارش منابع، طالبان همچنین سید حسن فاضل‌زاده، مسئول مدرسه خاتم‌الانبیا، و استادان این مدرسه را بازداشت کرده و با خود برده‌اند.

طالبان چندی پیش حوزه علمیه خاتم‌النبیین در کابل را نیز محاصره و سپس تخلیه کردند. این حوزه، بزرگ‌ترین حوزه دینی متعلق به شیعیان در افغانستان بود.

این گروه همچنین دانشگاه خاتم‌النبیین را در کابل و غزنی مسدود کرد.

طالبان دلیل بستن دانشگاه خاتم‌النبیین را سرپیچی از مقررات وزارت تحصیلات این گروه و توهین به ارزش‌های اسلامی خوانده است.

اما سید عبدالقیوم سجادی، صاحب‌امتیاز دانشگاه خاتم‌النبیین، گفته است که این دانشگاه قربانی «نگاه تنگ‌نظرانه قومی و مذهبی» شده است.

منابع به رسانه‌ها نیز گفته‌اند که وزیر عدلیه طالبان در نامه‌ای به دفتر رهبر این گروه در قندهار گفته است که دانشگاه خاتم‌النبیین یک نهاد شیعه و بدون کارمند اهل سنت است.

این منابع افزوده‌اند که گفته می‌شود دلیل اصلی بسته‌شدن دانشگاه خاتم، فشارهای وزیر عدلیه طالبان بوده است. عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، از سوی بزرگان شیعه و هزاره افغانستان به برخورد تبعیض‌آمیز با این جامعه متهم شده است. این بزرگان پیشتر از طالبان خواسته بودند که جلوی شرعی را بگیرند.

لغو کمیسیون شیعیان

وزارت عدلیه طالبان به‌تازگی «کمیسیون عالی شیعیان افغانستان» را که گفته می‌شد از سوی استخبارات این گروه ایجاد شده بود، نیز لغو کرده است.

منابع می‌گویند وزارت عدلیه طالبان کارت‌های عضویت 25 نفر از اعضای کمیسیون عالی شیعیان را ضبط کرده و به آنان گفته است که دیگر به دفتر نروند و این نهاد «لغو» شده است.

در حال حاضر محمدعلی اخلاقی، رییس کمیسیون عالی شیعیان، در زندان شخصی عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، قرار دارد.

به گفته منبع، طالبان از اخلاقی خواسته‌اند که در بدل رهایی، خانه شخصی خود در شهرک امید سبز را ترک و به این گروه واگذار کند. طالبان این شهرک را امارتی اعلام کرده‌اند.

گفته می‌شود شش نفر از اعضای ارشد کمیسیون عالی شیعیان افغانستان که چهار نفر آنان در نظام پیشین عضو پارلمان بودند، تحت تعقیب طالبان قرار دارند. گفته می‌شود آنان نیز در شهرک امید سبز خانه دارند.

رییس و اعضای کمیسیون عالی شیعیان افغانستان حدود یک هفته قبل، زمانی که با هدف پادرمیانی برای آزادی شماری دیگر از متنفذان شیعه به وزارت عدلیه طالبان مراجعه کرده بودند، بازداشت شدند.

پیشتر منابع گفته بودند که عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، گفته است که این کمیسیون نهادی سیاسی–استخباراتی است و در حکومت این گروه، نهادهای سیاسی و استخباراتی اجازه فعالیت ندارند.

گفته می‌شود کمیسیون عالی شیعیان افغانستان با حمایت مالی و هماهنگی استخبارات طالبان ایجاد شده است. اما وزیر عدلیه طالبان گفته است که نیازی به این نهاد استخباراتی نیست.

این کمیسیون تنها نهاد تحت کنترل شیعیان در افغانستان تحت حاکمیت طالبان به شمار می رفت.

سابقه حمله طالبان به مراکز مذهبی شیعیان

طالبان تاکنون چندین مرکز مذهبی، از جمله مساجد شیعیان، را بسته و مصادره کرده است. بخش عمده این اقدامات به دستور عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، انجام شده است.

نمایندگان مردم هزاره و شیعه پیشتر در بیانیه‌ای گفتند که در پنج سال گذشته، هزاره‌ها و شیعیان افغانستان «مورد بی‌مهری» عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان، قرار داشته‌اند.

آنان گفته‌اند: «بی‌مهری‌های وزیر عدلیه در قالب رفتارهای توهین‌آمیز با بعضی علما، متنفذین، موی‌سفیدان و اعتقادات مذهبی مردم اهل تشیع تبارز یافته است. وزیر عدلیه بدون اثبات جرم و بدون حکم محکمه، بعضی از علما، بزرگان و مردم اهل تشیع را در داخل وزارت عدلیه، باربار، توهین، بازداشت و زندانی کرده است.»

تخریب مسجد شیعیان سناتوریم کابل، مسدودکردن مسجد و مجتمع فرهنگی امام حسین(ع)، جلوگیری از اعمار مسجد شاه ولایتمآب در منطقه افشار دارالامان، مسدودکردن مسجد اعلاء حیدری در منطقه بهادرخان، پایین‌نمودن بیرق‌های محرمی از بالای مساجد و حسینیه‌ها و بازداشت عالمان شیعه، از جمله اقدامات عبدالحکیم شرعی علیه شیعیان بوده است.

طالبان در ماه اسد سال گذشته دفتر و مدرسه تحت مدیریت آیت‌الله واعظ‌زاده بهسودی را در منطقه دشت برچی در غرب کابل بسته بودند.

آقای بهسودی آن زمان گفته بود که طالبان ضمن مهر و لاک دفتر و مدرسه‌اش، مدرسان، طلاب و اعضای دفتر او را اخراج کرده‌اند.

این مدرسه نیز به دستور وزیر عدلیه طالبان بسته شده بود، اما چند روز بعد دوباره بازگشایی شد.

طالبان چهار سال قبل نیز به دفتر آیت‌الله محقق کابلی، یکی از مراجع تقلید شیعیان در ولایت غزنی در جنوب افغانستان، هجوم بردند و افزون بر شکستن وسایل دفتر آقای کابلی، مسئول دفتر او را نیز با خود بردند.

این گروه 9 ماه پس از تصرف کابل، به جلسه شورای علمای شیعه افغانستان در کابل نیز هجوم برده و این نشست را برهم زده بود.

فشار مذهبی بر شیعیان

پیش از بازگشت طالبان به قدرت، مذهب جعفری به‌عنوان یکی از مذاهب رسمی افغانستان به رسمیت شناخته شده بود. مسائل فقهی شیعیان بر اساس قانون احوال شخصیه حل‌وفصل می‌شد. اما طالبان این قانون را لغو کرده تنها مذهب حنفی اهل سنت را به رسمیت می‌شناسد.

ندا محمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان باری اعلام کرده بود که در افغانستان تنها یک مذهب وجود دارد و آن حنفی است.

در حال حاضر، مسائل فقهی شیعیان بر اساس فقه حنفی حل‌وفصل می‌شود.

طالبان تدریس فقه جعفری را از مکاتب و دانشگاه‌ها نیز حذف کرده‌اند. پیش از روی‌کارآمدن طالبان، در مناطق شیعه‌نشین مسائل دینی مطابق فقه جعفری برای دانش‌آموزان تدریس می‌شد، اما طالبان این کتاب‌ها را از مکاتب جمع‌آوری کردند.

همچنین در دانشکده شرعیات دانشگاه بامیان فقه جعفری تدریس می‌شد، اما طالبان مانع آن شدند. وزارت تحصیلات عالی طالبان درخواست شورای علمای شیعه برای شامل‌ساختن فقه جعفری در نصاب آموزشی را رد کرد.

وزارت تحصیلات عالی طالبان دو سال قبل دستور جمع‌آوری کتاب‌های «خلاف فقه حنفی» از دانشگاه‌ها را صادر کرده بود.

در مکتوب این وزارت به دانشگاه‌های خصوصی آمده است: «هدایت داده می‌شود که کتابخانه‌های تمام نهادهای تحصیلی خصوصی در افغانستان را تصفیه کنید. تمام کتاب‌هایی که مخالف فقه حنفی، سیاسی، و کتاب‌هایی که مشکلات عقیدتی ایجاد می‌کنند، را از کتابخانه‌ها جمع کرده و به جای آن‌ها کتاب‌های سیرت نبوی جایگزین کنید. البته فهرست کتاب‌هایی را که جایگزین می‌کنید، در ابتدا با ما در میان بگذارید.»

طالبان حتی در برخی مناطق، کتاب‌های مذهبی و ادعیه شیعیان، مانند زیارت عاشورا، دعای کمیل و دعای فرج را از مساجد جمع‌آوری کرده‌اند.

فشار طالبان علیه شیعیان اخیراً به حدی رسیده است که طالبان در دانشگاه‌ها از دانشجویان برای پیروی از فقه حنفی تعهد می‌گیرند. بر اساس این تعهدنامه، دانشجویان ملزم می‌شوند عقاید دینی و مذهبی فعلی خود را کنار بگذارند و از «مذهب حنفی» پیروی کنند.